محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
1600
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
مثالش خاقانى گويد : بيت از آن شد پردهء چشمم به خون بكرى آلوده * كه غم بالعبتان ديده جفتى كرده پنهانى چشم زدن - كنايه از ترسيدن باشد . مثالش امير خسرو گويد : بيت ببايد چشم زد زان شير نخجير * كه او چشمى نزد از ناوك و تير و بمعنى زمان اندك نيز باشد . شاعر گويد : بيت يك چشم زدن غافل از آن ماه نباشم * ترسم كه نگاهى كند آگاه نباشم و در فرهنگ كنايه از بيدار بودن و بمعنى اشارت كردن نيز آمده . [ 1 ] چهره شدن - كنايه از نزاع كردن و بمنازعت برخاستن « 1 » . جان در ميان - كنايه از بىمضايقه باشد . مثالش خلاق گويد : بيت اى قلمت بادوات طوطى و هندوستان * پيش زبان تو تيغ هندوى جان در « 2 » ميان چارتار - طنبور و رباب و نيز كنايه از عالم باعتبار چهار عنصر و چهار ركن [ 2 ] . مثالش بهر دو معنى سلمان [ گويد ] : [ بيت ] طبع گيتى راست شد در عهد تو ز انسان كه باز * نشنود صوت مخالف هيچكس زين چارتار چاربالش - مسند ملوك و صدور و ديگر كنايه از دنيا [ 3 ] شيخ نظامى گويد : [ بيت ] چو در چاربالش نديدم درنگ * نشستم درين چارديوار تنگ چارگامه - اسب تيزرو . و ديگر كنايه از گرم كردن بزم عشرت باشد . مثالش خاقانى گويد : [ بيت ] ساقيا اسب چارگامه بران * تا ركاب سهگانه بستانيم
--> ( 1 ) - « س » : برخواستن . ( 2 ) - « س » : بر . ( 1 ) شرم و حيا داشتن . ( برهان ) . ( 2 ) چهارتا . چهارتاره . ( 3 ) و عناصر اربعه . ( برهان ) .